Zdrowie

Uważaj na nadmiar żelaza w organizmie – on też może być niebezpieczny!

Dodano 4 kwietnia 2018
Natalia Jeziorska, testDNA, www.testdna.pl

 

Żelazo jest pierwiastkiem bardzo potrzebnym do życia. Uczestniczy bowiem w wielu procesach w naszym organizmie.  Warto wiedzieć, że zarówno niedobór tego pierwiastka (anemia), jak i nadmiar może mieć niekorzystny wpływ na zdrowie. Poznaj możliwe przyczyny nadmiaru żelaza i dowiedz się, jak sobie z nim radzić.

 

Gdy za dużo żelaza w diecie….

 

Ilość żelaza w codziennej diecie powinna być zrównoważona. Niestety wiele osób – w obawie przed anemią – przyjmuje go za dużo. Każdego dnia dostarczamy z jedzeniem ok. 10 mg żelaza. Pierwiastek ten nie wchłania się jednak w całości, a jedynie w 10%, czyli w ilości ok. 1 mg dziennie. Można by pomyśleć – niewiele. Gdy jednak uwzględnimy dodatkową suplementację żelazem, którą stosuje przecież tak wiele osób oraz dietę obfitującą w ten pierwiastek, to okazuje się o przedawkowanie żelaza wcale nie tak trudno. Sytuację często sami jeszcze pogarszamy, przyjmując preparaty z witaminą C, aby poprawić odporność. Tymczasem ułatwia ona wchłanianie żelaza do organizmu, podobnie zresztą jak alkohol i kwas foliowy.

 

A może choroba genetyczna?

 

Przyczyna nadmiaru żelaza w organizmie często ukryta jest w genach, a konkretnie w chorobie genetycznej zwanej hemochromatozą. Jest to schorzenie występujące bardzo często, może bowiem dotyczyć nawet 1 na 200 osób [1]. Powoduje ją mutacja genu HFE, odpowiedzialnego za produkcję białka o tej samej nazwie. Białko HFE jest niczym strażnik, który broni tkanki i narządy wewnętrzne przed przeciążeniem ich żelazem. Kiedy pierwiastka zaczyna być za dużo, blokowany jest jego dostęp. W ten sposób ilość żelaza w organizmie pozostaje w równowadze. U osób chorych na hemochromatozę mechanizm ten zawodzi, a żelazo wchłania się od organizmu niemal bez ograniczeń. Nadmiar żelaza gromadzi się w narządach wewnętrznych, działając na nie toksycznie. Najbardziej cierpi na tym wątroba i trzustka, a dalej również przysadka mózgowa, serce, nerki oraz gonady.

 

Jak objawia się hemochromatoza? Początkowo ogólnym osłabieniem, zmęczeniem, bólem brzucha, niekiedy bólem stawów. W dalszej perspektywie choroba wiąże się jednak ze znacznie poważniejszymi konsekwencjami. Może przyczynić się do cukrzycy, chorób serca, chorób stawów, zaburzeń seksualnych, a nawet raka wątroby.

 

Hemochromatoza dotyczy zarówno kobiet jak i mężczyzn, jednak w tej drugiej grupie choroba ujawnia się zwykle wcześniej. Kobiety tracą spore ilości żelaza podczas comiesięcznej menstruacji, dlatego objawy choroby zaczynają być u nich widoczne dopiero po ustaniu miesiączki, czyli po 50-tce. W przypadku mężczyzn następuje to wcześniej, gdy kończą 40-50 lat, a czasem nawet szybciej.

 

Hemochromatoza jest chorobą, którą wykrywa się za pomocą testów genetycznych. Wcześnie zdiagnozowana daje dobre rokowanie. Poddając się leczeniu, które polega m.in. upustach krwi, chory ma szansę uniknąć ww. powikłań oraz pozbyć się uciążliwych objawów.

 

Co robić, aby nie przeciążyć organizmu żelazem?

 

Przede wszystkim należy pamiętać, że nie ma potrzeby dodatkowej suplementacji żelazem. No chyba, że mamy jego niedobór, ale to powinien już ustalić lekarz. Suplementując żelazo bez potrzeby, możemy doprowadzić do jego nadmiaru i w konsekwencji do toksycznego odkładania się pierwiastka w tkankach. Najzdrowsze i najbezpieczniejsze jest żelazo pochodzenia naturalnego, czyli to znajdujące się w produktach spożywczych. Choć oczywiście w naszej codziennej diecie również nie powinno być go za dużo. Warto od czasu do czasu sprawdzić również podstawowe parametry gospodarki żelazem. Jeśli będą podwyższone, może to oznaczać, że nasz organizm jest nim przeciążony. Ze względu na dużą częstotliwość występowania zawsze warto wykonać też badanie DNA w kierunku hemochromatozy, zwłaszcza jeśli występują u nas takie dolegliwości, jak zmęczenie, osłabienie, bóle stawów czy brzucha.

 

Źródła:

 

[1]K. Derc, M. Grzymisławs­ki, G. Skaru­pa-Szabłows­ka, Hemochro­ma­toza pier­wot­na (Pri­ma­ry hemochro­mato­sis), „Gas­troen­terolo­gia Pol­s­ka” 2001, 8 (2), s. 181–188.

 

ajax loader